Efes
İzmir
Antik dünyanın en iyi korunmuş Roma kentlerinden biri; Celsus Kütüphanesi ile ünlü.
Bizans, Konstantinos'un MS 330'da Konstantinopolis'i başkent yapmasıyla şekillenen, Yunanca konuşan Hristiyan Doğu Roma İmparatorluğu'dur. Anadolu yüzyıllar boyunca imparatorluğun asker, vergi ve manastır yaşamıyla kalbi oldu. 1071 Malazgirt'ten sonra Anadolu'nun büyük kısmını yitirdi, 1204–1261 arasında Latin işgali yaşadı (İznik İmparatorluğu) ve 1453'te Konstantinopolis Osmanlılarca alındı.
İzmir
Antik dünyanın en iyi korunmuş Roma kentlerinden biri; Celsus Kütüphanesi ile ünlü.
İstanbul
Justinianus'un beş yılda yaptırdığı kubbeli bazilika; bin yıl boyunca dünyanın en büyük kapalı mekânı olarak kaldı.
İzmir
Dik yamacına kurulmuş akropolü ve dünyanın en dik tiyatrosuyla tanınan krallık başkenti.
Denizli
Pamukkale travertenlerinin üzerine kurulmuş kaplıca ve nekropol kenti.
Kars
'1001 kilise kenti'; Arpaçay vadisinin kenarındaki terk edilmiş ortaçağ başkenti.
Nevşehir
Tüfe oyulmuş manastır ve kiliseler topluluğu; Karanlık Kilise'nin freskleri Bizans resim sanatının en iyi korunmuş örneklerindendir.
Trabzon
Altındere Vadisi'nde 300 metrelik dik kayalığa yapışmış manastır; kaya kilisesinin iç ve dış duvarları baştan sona fresklerle kaplı.
İstanbul
336 sütunun taşıdığı yeraltı su deposu, kuşatma günlerinde sarayın ve çevresinin suyunu tutardı; iki sütunun altındaki devşirme Medusa başları ters ve yan yatırılmış durumda.
İstanbul
Osman Hamdi Bey'in kurduğu, Türkiye'nin ilk müzesi; İskender Lahdi, Kadeş Antlaşması tableti ve Çinili Köşk aynı bahçede.
Hayfa
Kral Hirodes'in İsrail'in Akdeniz kıyısındaki liman kenti: Sebastos limanı, denize bakan Roma tiyatrosu, hipodrom ve yüksek su kemeri.
Antalya
Kaya mezarlarıyla dolu yamacı ve Noel Baba kilisesiyle bilinen Likya kenti.
Amasya
Yeşilırmak vadisindeki kral kaya mezarları ve Pontus başkenti; Strabon'un memleketi.
Nevşehir
Sekiz kata ve yaklaşık 60 metre derinliğe inen yeraltı kenti; ahır, kilise, şaraphane ve havalandırma bacalarıyla binlerce kişiyi barındırabiliyordu.
İstanbul
Geç Bizans mozaik ve fresk sanatının başyapıtı; Palaiologos dönemi resminin en eksiksiz korunmuş programı burada.
Diyarbakır
Bazalttan örülmüş 5,8 kilometrelik sur; Çin Seddi'nden sonra en uzun kesintisiz savunma duvarı sayılır ve Dicle kıyısındaki Hevsel Bahçeleri'ni kucaklar.
Antalya
Denize uzanan yarımadayı 6,5 kilometrelik surla saran Selçuklu kalesi; aşağıda tersane ve Kızılkule, kentin donanma üssü olduğu dönemden kalmadır.
Mersin
Kıyıdan iki yüz metre açıktaki adacığın üzerine kurulu deniz kalesi; karadaki Korykos Kalesi'yle birlikte limanı iki yandan kapatırdı.
Şanlıurfa
Göbekli Tepe ve Karahan Tepe buluntularının merkezi; dünyanın bilinen en eski insan boyu heykeli olan Balıklıgöl Heykeli burada.
Hatay
Antakya ve Samandağ villalarından çıkarılan Roma taban mozaikleriyle dünyanın en zengin mozaik koleksiyonlarından birine sahip.
İzmir
Efes kazılarından çıkan eserlerin sergilendiği müze; iki Artemis heykeli ve Yamaç Evler'in fresk ve heykelleri burada.
Antalya
Perge'nin imparator ve tanrı heykelleri, Likya lahitleri ve Elmalı sikke hazinesiyle Anadolu'nun en büyük müzelerinden biri.
Muğla
Haçlı şövalyelerinin kalesinde kurulu müze, Uluburun batığı gibi Tunç Çağı gemi buluntularıyla türünün dünyadaki en önemli koleksiyonlarından birini barındırır.
Çanakkale
Höyüğe yakın, toprağa gömük bir küp olarak tasarlanan müze; Troya'nın dokuz katını ve kentten götürülen eserlerin izini anlatır.
Antalya
Roma limanının çevresine sarılan surlu eski kent; Hadrianus Kapısı, Yivli Minare ve Osmanlı konakları aynı dar sokaklar üzerinde sıralanır.
İstanbul
Üsküdar açıklarındaki adacığın üzerinde: önce gümrük noktası, sonra karantina, fener ve gözetleme kulesi; bugünkü yapı 18. yüzyıldan kalmadır.
Ceraş
Dekapolis kentlerinden Gerasa: Oval Forum, sütunlu Cardo Maximus caddesi, Artemis Tapınağı ve Güney Tiyatrosu.
Amman
Antik Philadelphia'nın akropolü: Herakles Tapınağı, Bizans bazilikası ve Emevi Sarayı.
Bekaa
Bekaa Vadisi'nde Roma kent planına dayanan Emevi kenti: Cardo Maximus, Tetrapylon, Büyük Saray, cami ve hamamlar.
Sofya
Dacia Mediterranea'nın başkenti: Decumanus Maximus caddesi, 4. yüzyıldan Aziz George Rotundası, amfitiyatro ve doğu kapısı.
Kuzey Bölgesi
Dekapolis'in Şeria Nehri'nin batısındaki tek kenti: Palladius Caddesi, yaklaşık 7.000 kişilik Roma tiyatrosu, halk hamamları ve Mısır yönetimi döneminden kalma höyük.
Antalya
Likya'nın en büyük kenti ve anıt mezar mimarisinin başkenti.
Burdur
1500 metre yükseklikte, çalışan antik çeşmesiyle ünlü dağ kenti.
Bursa
Beş kilometrelik surları hâlâ ayakta olan, konsillerin toplandığı göl kenti.
Elazığ
Elazığ'ın üzerinde yükselen, Urartu'dan Osmanlı'ya uzanan tarihi höyük ve kale kenti.
Nevşehir
Derinkuyu'dan daha geniş ve alçak tavanlı yeraltı kenti; dört katı gezilebiliyor, tünelleri bugün de köy evlerinin altına uzanıyor.
Aksaray
Melendiz Çayı'nın 100 metre derinliğinde oyduğu kanyon; duvarlarında freskli onlarca kaya kilisesi var.
Diyarbakır
Anadolu'nun en eski camilerinden biri; avlusunun iki katlı cephesinde Roma yapılarından sökülüp yeniden kullanılan sütun ve başlıklar sıra sıra durur.
İstanbul
İki tepenin arasını iki katlı kemerlerle bağlayan su kemeri, kenti Trakya'daki kaynaklara bağlayan 250 kilometrelik hattın son halkasıydı ve Osmanlı döneminde de onarılarak kullanıldı.
İstanbul
Bizans Büyük Sarayı'nın avlu tabanını kaplayan mozaik, bulunduğu yerde korunarak müzeye çevrildi; av, çoban ve hayvan sahneleri saray hayatını değil kırsalı anlatır.
İzmir
Smyrna Agorası, Klazomenai ve Teos gibi çevredeki İon kentlerinin buluntularını toplayan müze; Roma dönemi portre heykelleri koleksiyonuyla tanınır.
İzmir
Akropol, Asklepion ve Kızıl Avlu kazılarının buluntularını barındıran müze; Zeus Sunağı'nın Berlin'e gitmeyen parçaları ve Pergamon heykelleri burada.
Denizli
Hierapolis'in Roma hamamının kubbeli salonlarında kurulu müze; kentin tiyatrosundan sökülen kabartmalar ve Likya-Karya bölgesinin lahitleri burada sergileniyor.
Antalya
Side'nin Roma hamamı, kazıdan sonra onarılıp müzeye çevrildi; kentin agorasından ve tiyatrosundan çıkan heykeller bugün yıkandıkları salonlarda duruyor.
Adana
20. yüzyılın başında kurulmuş bir dokuma fabrikasının salonlarına taşınan müze, Türkiye'nin en büyük müze binalarından biri; Çukurova'nın Hitit ve Roma buluntuları burada toplandı.
Mardin
Süryani patrikliğinin 19. yüzyıl konağında kurulu müze; Girnavaz ve Dara kazılarının buluntularıyla bölgenin Asur'dan Artuklu'ya uzanan katmanlarını anlatır.
Ankara
Kentin üzerine kurulduğu tepeyi saran kale; duvarlarında Roma yapılarından sökülmüş sütun tamburları ve yazıtlı bloklar sıra sıra örülüdür.
İzmir
Bülbüldağı'nda, Meryem'in son yıllarını geçirdiğine inanılan taş ev; papalar tarafından ziyaret edilen ve hem Hristiyanların hem Müslümanların geldiği bir hac yeri.
İstanbul
III. Tutmosis'in Karnak'ta diktirdiği granit dikilitaş, MS 390'da Hipodrom'a taşındı; kaidesindeki kabartmalar taşın nasıl dikildiğini adım adım gösterir.
Antalya
Demre'de, Noel Baba anlatısının kaynağı Myralı Nikolaos'un gömüldüğü kilise; taban mozaikleri ve fresklerinin bir bölümü yerinde korunuyor.
Denizli
İki tiyatrosu ve geniş caddeleriyle Lykos Vadisi'nin zengin ticaret kenti.
Çanakkale
Büyük İskender'in komutanlarından Antigonos'un kurduğu, Anadolu'nun en geniş antik kentlerinden biri.
Sinop
Karadeniz'in en eski Yunan kolonisi; Diogenes'in doğum yeri ve 'sinop' boyasının adlı kenti.
Mardin
Kayaya oyulmuş sarnıçları ve nekropolüyle Bizans'ın sınır garnizon kenti.
Batman
Dicle'nin ikiye böldüğü, on bin yıllık mağara yerleşimli tarihi kent.
Hatay
Seleukeia Pieria limanını sel sularından korumak için dağ kütlesi elle oyularak açılan, 1,4 kilometrelik Roma su tahliye tüneli.
Nevşehir
Üç vadiye yayılan kaya yerleşimi; kayaların çökme tehlikesi yüzünden 1952'de boşaltılana kadar kesintisiz yaşanmıştı.
Mardin
Dünyada kesintisiz olarak ayakta kalan en eski Süryani Ortodoks manastırı; Turabdin yaylasındaki kubbeli kilisesinin mozaikleri Bizans imparatorlarının bağışıyla yapıldı.
Kayseri
Kapadokya'nın kalabalıktan uzak kalmış vadisi; yamaçlarına oyulmuş onlarca kilisenin freskleri, Göreme'dekilerin aksine çoğunlukla ziyaretçisiz durur.
Trabzon
Kostaki Konağı'nın tavan resimleri ve ahşap işçiliği korunarak müzeye çevrildi; alt katta bölgenin Roma ve Bizans buluntuları sergileniyor.
Çorum
Hattuşa, Alacahöyük ve Şapinuva kazılarının merkez müzesi; Hitit çivi yazılı tabletleri, mühürleri ve kutsal boğa heykelcikleri burada toplanıyor.
Aydın
Milet, Didyma ve Priene kazılarının buluntularını toplayan müze; Menderes ovasında dört limanı dolan bir kentin ne bıraktığını tek salonda anlatır.
Antalya
Kentin Roma ve Selçuklu katmanlarını bir arada gösteren müze; bahçesindeki lahitler ve tunç Herakles heykelciği koleksiyonun bilinen parçalarıdır.
Kayseri
Kültepe-Kaniş kazısının buluntularını barındıran müze; Asur tüccarlarının çivi yazılı tabletleri ve zarfları burada sergilenir.
İstanbul
Kentin ikinci büyük kapalı sarnıcı; 224 sütunun her biri üst üste konmuş iki parçadan oluşur ve ek yerlerindeki taş bilezikler hâlâ görülür.
İstanbul
II. Theodosius döneminde Valens Kemeri'nin getirdiği suyu depolamak için yapıldı; otuz iki mermer sütunlu salon 2018'de onarılarak ziyarete açıldı.
Sakarya
Justinianus'un Sakarya Nehri üzerine yaptırdığı 430 metrelik köprü; nehir sonradan yatak değiştirdiği için bugün büyük ölçüde kuru ovada durur.
Mersin
Anamur kıyısında denize sıfır konumlanan kale, otuz dokuz burcu ve hendeğiyle Akdeniz kıyısının en büyük ve en iyi korunmuş kalesidir.
İstanbul
Fatih'in Theodosius surlarının Altın Kapı bölümüne eklettiği yedi kuleli hisar; hazine, cephanelik ve elçilerin tutulduğu devlet hapishanesi olarak kullanıldı.
İstanbul
Türkiye'nin ilk özel müzesi; Büyükdere'deki iki yalıdan biri Anadolu arkeolojisine, diğeri Osmanlı el sanatlarına ayrılmıştır.
İstanbul
Plataia'da Persleri yenen otuz bir Yunan kentinin, ele geçirdikleri silahları eritip Delphi'ye adadığı tunç sütun; MS 4. yüzyılda Hipodrom'a getirildi.
İstanbul
Konstantin'in yeni başkentini kurarken forumunun ortasına diktirdiği porfir sütun; kentin ayakta duran en eski anıtıdır ve on yedi yüzyıldır aynı yerdedir.
İstanbul
Kentin ilk kilisesi; 381'deki İkinci Ekümenik Konsil burada toplandı. Osmanlı döneminde camiye çevrilmediği için iç mekânı özgün hâlini korudu.
Hatay
Dağın yamacına oyulmuş mağara kilise; Hristiyanların ilk kez bu adla anıldığı Antakya cemaatinin toplandığı yer olarak kabul edilir.
İzmir
İmparator Justinianus'un, Yuhanna'nın mezarı üzerine yaptırdığı altı kubbeli bazilika; tamamlandığında Ayasofya'dan sonraki en büyük kiliseydi.
Bartın
İki koyun arasındaki burnu ve karşısındaki adayı saran sur; Ceneviz armaları kapı üstlerinde hâlâ duruyor ve kalenin içinde bir mahalle yaşıyor.
Şanlıurfa
Balıklıgöl'e tepeden bakan kale; iki Korint sütunu ve aralarındaki Süryanice yazıt, Edessa krallarının diktiği anıttan kalmadır.
Diyarbakır
Roma'nın Pers sınırındaki garnizon kenti; kayaya oyulmuş Mithras tapınağı, Anadolu'da bu kültün bilinen en iyi korunmuş mabedidir.
Adana
Seyhan üzerindeki Roma köprüsü, on yedi yüzyıl boyunca kesintisiz kullanıldı ve 2007'ye kadar araç trafiğini taşıdı.
Bursa
Osmanlı'nın ilk iki hükümdarının türbeleri, bir Bizans manastırının kalıntıları üzerinde yan yana durur; Orhan'ın türbesinde manastırın taban mozaiği hâlâ görülür.
İzmir
Aydınoğulları'nın başkenti olan kasaba; Ulu Cami, medreseler ve Çakırağa Konağı, beylikten Osmanlı'ya geçişi tek bir dokuda gösterir.
Çanakkale
Marmara Denizi'nin Troas kıyısında, odeionu ve sikkeleriyle ünlü bir Yunan liman kenti.
Niğde
Su kemerleri ve havuzuyla Kapadokya kapısındaki Roma kenti.
Bartın
İki koy arasındaki yarımadada kurulmuş, surları hâlâ kullanılan liman kenti.
Mersin
Akdeniz kıyısındaki bu iyi korunmuş Roma–Geç Roma liman kenti, hamamları, su kemeri ve geniş nekropolüyle dikkat çeker.
Aksaray
Aşıklı Höyük'ün Neolitik buluntularından Ihlara'nın Bizans mezar buluntularına uzanan koleksiyon; Anadolu'nun az bilinen mumyaları da buradadır.
Kars
Ani kazılarının buluntularını barındıran müze; bahçesindeki Rus dönemi buhar makineleri ve kilise çanları kentin son iki yüzyılını anlatır.
Sinop
Serapis Tapınağı'nın kalıntıları müzenin bahçesinde yerinde korunur; koleksiyon Karadeniz'in liman kenti Sinope'nin ticaretini anlatır.
Samsun
Amisos tümülüsünden çıkarılan Helenistik altın hazinesiyle tanınan müze; İkiztepe kazısının Erken Tunç buluntuları da burada.
Diyarbakır
Yukarı Dicle havzasının kazılarını toplayan müze; Çayönü'nün Neolitik buluntuları ve Artuklu dönemi maden işçiliği koleksiyonun ağırlığıdır.
Adıyaman
Nemrut Dağı ve Arsameia kazılarının buluntularını, Atatürk Barajı suları altında kalan kentlerden kurtarılan mozaiklerle birlikte sergiler.
Edirne
Trakya'nın dolmen ve tümülüslerinden çıkan buluntularla Osmanlı başkenti Edirne'nin etnografyasını aynı çatı altında toplar.
Mersin
Toroslar'da bin metre yükseklikteki terasa kurulu manastır; doğu kilisesinin taş kubbe kasnağı, Ayasofya'dan önceki kubbe denemelerinin en iyi korunmuşudur.
Trabzon
Sümela'dan da eski olan manastır, Maçka vadisinin dik yamacına yaslanır; Trabzon Rum İmparatorluğu döneminde bölgenin tapu kayıtlarını tutuyordu.
Nevşehir
Avanos'un kuzeyindeki yeraltı şehri; kat aralarına açılmış borularla saldırganların üzerine kaynar yağ dökülebilen savunma düzeni Kapadokya'da tektir.
Kahramanmaraş
Domuztepe'nin Halaf dönemi buluntularını ve Geç Hitit kabartmalarını toplayan müze; bölgede bulunan fil fosilleri de burada sergileniyor.
Afyonkarahisar
Frigya bölgesinin merkez müzesi; Dokimeion mermer ocaklarından çıkarılan Roma lahitleri ve heykelleri koleksiyonun ağırlığını oluşturur.
Kastamonu
Paflagonya'nın kaya mezarlarından ve Pompeiopolis kazısından gelen buluntuları toplar; bina, Atatürk'ün şapka devrimini duyurduğu salondur.
İzmir
Torbalı ovasına bakan yamaçtaki kent; meclis binası, tiyatrosu ve iki bin kişiye hizmet veren hamam-gymnasium yapısıyla bilinir.
Muğla
Bafa Gölü kıyısında, Beşparmak Dağları'nın kaya bloklarının arasına kurulmuş kent; Helenistik surları altı kilometre boyunca yamacı dolanır.
Antalya
Myra'nın limanıydı; Hadrianus'un yaptırdığı devasa tahıl ambarı, Mısır'dan Roma'ya giden buğday filosunun bu kıyıdaki durağını belgeler.
Niğde
Kayaya oyulmuş manastırın kilisesindeki freskler Kapadokya'nın en iyi korunmuşlarındandır; Meryem'in gülümser betimlendiği ender Bizans tasviri buradadır.
Erzurum
Theodosius döneminde kurulan iç kale; Saltuklular döneminde eklenen Tepsi Minare, kentin saat kulesi olarak kullanılmaya devam ediyor.
Mersin
Göksu vadisine hâkim tepedeki kale, Haçlı seferleri boyunca Kilikya'nın anahtarıydı; hendeği kayaya oyulmuştur.
Mersin
Mersin kıyısında, tiyatrosu ve su sarnıçlarıyla Roma'nın ada kenti.
Mersin
Silifke'deki antik kent; Zeus tapınağı, tiyatrosu ve Orta Çağ kalesiyle.
Afyonkarahisar
Bizans'ın önemli askerî kenti; 838'deki Arap yağmasıyla anılan Amorion.
İstanbul
Trakya'nın en uzun mağaralarından biri; Alt Paleolitik tabakaları Marmara çevresindeki en eski insan izlerini, üst katmanları ise Bizans dönemi kilisesini barındırır.
Nevşehir
Gülşehir yakınındaki kaya yerleşimi, kiliseden çok konut ve ahırdan oluşur; Kapadokya'da bir Bizans taşra soylusunun nasıl yaşadığını gösteren en iyi örnektir.
Uşak
Üç yanı derin vadilerle çevrili bir burun üzerine kurulmuş kent; sur, tapınak ve kaya mezarları büyük ölçüde ayakta kaldı.
Denizli
Lidya, Karya ve Frigya'nın kesiştiği noktada kurulan kent; sütunlu caddesi ve büyük kilisesi son yılların kazılarıyla ortaya çıkarıldı.
Muğla
Bir yarımadanın üzerindeki liman kenti; balıkçılığı ve mavi-beyaz damarlı mermeriyle ünlüydü, bu mermer Roma'da 'cipollino' adıyla satıldı.
Antalya
Likya'nın en cömert hayırseveri Opramoas'ın kenti; anıt mezarının duvarlarındaki yazıt, antik dünyanın en uzun bağış kayıtlarından biridir.

Karaman
Vadi duvarına beş kat hâlinde oyulmuş yerleşim; katlar arasındaki merdivenler kayanın içinden geçer ve en üst kata yalnızca içeriden ulaşılır.

Nevşehir
Dört ayrı girişi olan yeraltı şehri; ahırları, tandırları ve kilise mekânlarıyla Kapadokya'nın kalabalıksız yeraltı yerleşimlerinden biridir.

Kırklareli
Istranca ormanlarındaki kemer, Konstantinopolis'e su taşıyan hattın en uzun bölümüdür; iki ayrı su yolunu üst üste taşıyan ender bir tasarımı vardır.
İstanbul
Bakırköy'deki açık sarnıç, imparatorluk sarayı Hebdomon'un suyunu tutardı; 127 metreye 76 metrelik duvarları bugün de tam yükseklikte ayakta.
Zonguldak
Filyos'ta, adı antik çağdan beri değişmeden yaşayan liman kenti.
Elazığ
Urartu yazıtlı kalesiyle Fırat'ın doğusundaki tarihi ilçe.
Adana
Kilikya Ovası'nın ortasında yükselen kireçtaşı kaya kütlesi üzerindeki Roma kenti, anıtsal zafer takı ve kalesiyle ünlüdür.